2 lutego odbył się pierwszy wykład z cyklu „Historia sztuki”. Spotkanie prowadzone przez Annę Chachulską – pracownika Zamku Królewskiego na Wawelu, dotyczyło Romanizmu.
Pani Anna ogrom swojej wiedzy przekazała studentem w niezwykle interesujący sposób. Na wykładzie mogliśmy dowiedzieć się, że architektura romańska w Polsce zaczęła rozwijać się od momentu odbudowy państwa przeprowadzonej przez Kazimierza Odnowiciela, czyli od ok. 1050 r do ok. 1250 r. Jej korzenie sięgają do kamiennej architektury wczesnopiastowskiej. Znaczny wpływ wywierały na nią tradycje przyniesione przez przybywających do kraju dostojników kościelnych z Włoch, Francji i Niemiec, a także wzory przenoszone przez zakony o międzynarodowym zasięgu. Kościoły budowano najczęściej z kamienia. Pod koniec XII wieku pojawia się, zwłaszcza na Dolnym Śląsku i w Wielkopolsce, cegła. Jednak wśród zachowanych zabytków dominuje kamień o różnym stopniu obróbki. Większość budowli z tego okresu została przebudowana w późniejszym czasie, zwłaszcza w gotyku i baroku.
Największą rolę w kształtowaniu się nowego stylu architektonicznego odegrało budownictwo sakralne. Kościoły pełniły w tym okresie podwójną rolę: były ośrodkami kultu oraz często spełniały funkcję obronną, dając schronienie podczas oblężeń. Użycie kamienia, jako budulca i obronny charakter budowli, miały duży wpływ na kompozycję obiektu. Kościół romański to budynek złożony z prostych brył (prostopadłościanów, walców, ostrosłupów) o surowym, ciężkim i monumentalnym charakterze. Grube mury, wąskie otwory okienne i drzwiowe, masywne wieże, podkreślają obronność założeń.
Kościoły romańskie planowane były na rzucie prostokąta lub krzyża łacińskiego
z prezbiterium zakończonym półkolistą absydą. Zazwyczaj orientowano je wzdłuż osi wschód-zachód. Były to kościoły bazylikowe lub halowe. Mniejsze budowle czasem rozwiązywano też na planie centralnym – krzyża greckiego lub rotundy. Wnętrze kościoła dzielono rzędami kolumn lub filarów najczęściej na trzy nawy. Nad skrzyżowaniem transeptu z nawą główną często umieszczano wieże, przez które doświetlano wnętrza (kopuły występowały tylko sporadycznie). Wieże występowały także na zakończeniach naw poprzecznych, po bokach prezbiterium lub fasady. Surowość budowli równoważono bogatym zdobnictwem kolumn oraz portali (bram wejściowych). Umieszczone na nich płaskorzeźby nawiązywały do tematów teologicznych i moralnych..
Na terenie Polski zachowały się liczne przykłady kościołów jednonawowych oraz trójnawowych bazylik. Cechuje je dość znaczne zróżnicowanie. Obok często spotykanych na terenie Śląska budowli pozbawionych wież, występują także kościoły z jedną lub dwiema wieżami usytuowanymi od strony zachodniej, albo z jedną wieżą umiejscowioną pomiędzy nawą a prezbiterium.
Pani Anna skupiła się na omówieniu kościołów zgromadzonych wokół Wawelu, m.in.: Rotunda św. Feliksa i Adaukta (Najświętszej Marii Panny), Druga katedra z kryptą św. Leonarda z Wieżą Srebrnych Dzwonów.
Na kolejny wykład zapraszamy 22 marca o godzinie 14.00 w Filii nr 4.
aka / czecho.pl, źródło: MBP Czechowice-Dziedzice |
Drobne - wujekfranek.pl